Je zoekt een kabel voor je nieuwe koptelefoon en trekt de la in de gang open. Wat je eruit tilt, is een kluwen: zes laders, waarvan er twee bij een telefoon horen die je in 2021 hebt weggedaan, oortjes met nog maar één dop, een afstandsbediening zonder klepje en een knoopcel in een zakje waarvan niemand meer weet waar hij in hoorde. Dat is geen slordigheid, zo werkt een elektronica-la nu eenmaal: alles wat erin belandt is te klein om een beslissing te vragen en te bruikbaar om zomaar weg te gooien. Op 14 oktober is het International E-Waste Day, en de organisator, het WEEE Forum, richt de editie van 2026 precies op deze categorie. Het noemt het "fast tech": goedkope oortjes, laadkabels, USB-adapters, LED-lichtslingers, minifans en speelgoed met een batterij. In Nederland valt de Nationale Wecycleweek van 12 tot en met 18 oktober eromheen, en in België zijn Recupel en Bebat het hele jaar het adres. Daarmee is de komende week een goed moment om die la in één avond leeg te maken en alles in één rondje boodschappen af te leveren.
Waarom die la nooit vanzelf leeg raakt
Een koelkast die het begeeft, zet je niet in de la, een kabel die bij een telefoon in de doos zat wel. Bij zulke spullen is er nooit een moment waarop je bewust kiest tussen houden en weggooien, want ze komen binnen als bijproduct van iets anders en verdwijnen niet vanzelf met dat andere mee. Het WEEE Forum beschrijft het zelf zo: een kapot paar oortjes gaat de gewone afvalbak in, en een warrige oplader eindigt in een la en wordt vergeten. Volgens de campagnetekst die gemeenten rond de Wecycleweek gebruiken ligt er gemiddeld in elk Nederlands huishouden vier kleine afgedankte elektrische apparaten. Tel daar de laders en kabels bij die er in de loop van de jaren bij zijn gaan horen, en je begrijpt waarom de la steeds moeilijker dichtgaat.
Het argument "ik heb hem misschien nog nodig" wordt bovendien steeds zwakker. Sinds 28 december 2024 moeten nieuwe telefoons, tablets en koptelefoons die in de EU worden verkocht een USB-C-aansluiting hebben, en volgens de Rijksoverheid geldt dat sinds april 2026 ook voor nieuwe laptops. Je oude micro-USB-lader mag blijven zolang het apparaat waar hij bij hoort nog gewoon wordt gebruikt. Een lader van een toestel dat al jaren weg is, wordt van bewaren niet nuttiger.
Eerst alles op tafel, dan vier stapels
Haal de hele la leeg, inclusief het stoflaagje onderin, en leg alles op tafel of op de vloer. Pas als het er allemaal ligt, zie je hoeveel het is, en dat overzicht dwingt je tot een keuze die je met je hand in een volle la nooit maakt. Maak daarna vier stapels.
- Houden: elke lader of kabel die past op een apparaat dat nu in huis staat en nog wordt gebruikt, plus de powerbank en de reservebatterijen voor de zaklamp uit je noodpakket.
- Doorgeven of verkopen: telefoons, tablets, spelcomputers en koptelefoons die het nog doen. Milieu Centraal raadt aan werkende apparaten naar de kringloopwinkel te brengen of via Marktplaats te verkopen, in plaats van ze in te leveren bij de milieustraat.
- Alles waarvan je het apparaat niet meer kunt aanwijzen, en alles wat kapot is, gaat de inlevertas in.
- Batterijen, accu's en knoopcellen krijgen een eigen bakje, ver van de rest.
En die ene kabel die je misschien ooit nog nodig hebt? Doe hem in een zakje met de datum van vandaag erop en leg dat zakje apart, niet terug in de la. Zit er op 7 januari nog iets in dat je niet hebt aangeraakt, dan weet je het antwoord. Beter is een zakje met een einddatum dan een la zonder einde.
Wat je waar inlevert, in Nederland en België
De regels zijn in beide landen eenvoudiger dan het aantal bakken doet vermoeden. Alles met een stekker, een batterij of een chip hoort niet bij het restafval, en je kunt het gratis kwijt.
| Wat je hebt | Nederland | België |
|---|---|---|
| Laders, kabels, oortjes, kapotte kleine apparaten | Wecycle-inleverbak bij supermarkten (Jumbo, Aldi, Albert Heijn), bouwmarkten (Gamma, Hornbach, Karwei), tuincentra en elektronicazaken, of de milieustraat | Recupel-punt in een winkel, supermarkt of doe-het-zelfzaak, of het recyclagepark |
| Lege AA-, AAA- en knoopcelbatterijen | Inzamelbak bij winkels die batterijen verkopen, te vinden via legebatterijen.nl | Bebat-inzamelpunt, er zijn er zo'n 23.000 |
| Telefoon, vape of speelgoed met ingebouwde batterij | Bak voor kleine elektrische apparaten, samen met de oplader | Het hele toestel naar een Recupel-punt of het recyclagepark |
| Spaar-, led- en TL-lampen | Wecycle-meubel bij de bouwmarkt | Recupel-punt voor lampen en elektro |
In Nederland zijn er daarnaast twee routes die weinig mensen kennen. Koop je een nieuw apparaat, in de winkel of online, dan neemt de verkoper of de bezorger het oude gratis mee: dat heet de oud-voor-nieuw-regeling. En kleine apparaten tot 25 centimeter in lengte, breedte en dikte kun je gratis inleveren bij grote elektronicawinkels met meer dan 400 vierkante meter vloeroppervlak, ook als je niets koopt. Wecycle noemt op zijn site ruim 11.000 inleverpunten in Nederland, en de Afvalscheidingswijzer vertelt per voorwerp welke bak erbij hoort. In België geldt bij een nieuwe aankoop de terugnameplicht, en op het recyclagepark kun je bijna alle elektro gratis binnenbrengen. Wie in de Wecycleweek een apparaat afgeeft bij een kringloopwinkel of milieustraat, krijgt bij deelnemende locaties een Wecycle-ganzenbordspel cadeau, zolang de voorraad strekt.
Een waarschuwing voor wie handig is: haal een batterij alleen uit een toestel als dat makkelijk en veilig kan. Wecycle zegt het duidelijk: lukt het niet zonder sleutelen, ga er dan niet aan beginnen en lever het hele apparaat in, batterij inbegrepen. Bebat zegt voor België hetzelfde over toestellen met een vaste batterij. Je hoeft laders en kabels ook niet per soort uit te zoeken, één tas of doos met alles bij elkaar is genoeg, want de sortering gebeurt later bij de recycler.
Gegevens wissen voordat een telefoon of laptop de deur uitgaat
Wecycle vraagt er bij elke oude mobiel zelf om: wis eerst je persoonlijke gegevens, want de bak waar je het toestel in legt is geen datavernietiging. Maak eerst een back-up van wat je wilt houden, vooral foto's, en als dat nog niet is gebeurd is dit een mooie aanleiding om meteen je digitale rommel aan te pakken. Log daarna uit bij je Apple- of Google-account, want een toestel dat nog aan je account hangt, kan een volgende eigenaar blokkeren. Bij een iPhone ga je vervolgens naar Instellingen, Algemeen, iPhone overbrengen of resetten en kies je "Wis alle inhoud en instellingen". Op Android heet het meestal Instellingen, Systeem, Opties voor resetten en dan Alle gegevens wissen, al verschilt de naam per merk en per versie. Een Windows-laptop zet je terug via Deze pc opnieuw instellen met de keuze Alles verwijderen. Haal tot slot de simkaart en het geheugenkaartje eruit, want die horen bij jou en niet bij het toestel.
Start een toestel helemaal niet meer op, dan is er niets te wissen. Je kunt het dan wel loskoppelen via de accountinstellingen van Apple of Google, waar je je apparaten ziet staan. Staan er gegevens op die je echt niet kwijt wilt, laat het dan door een gespecialiseerd bedrijf vernietigen in plaats van het in een bak te leggen.
Batterijen horen niet in de la
De batterijen die tussen de kabels zwerven zijn het onderdeel van de la waar je het meest op moet letten, hoe onschuldig ze er ook uitzien. Milieu Centraal waarschuwt dat batterijen die in de vuilnisbak belanden onderweg naar de verbranding in de vuilniswagen kapot kunnen gaan en kortsluiting en brand kunnen veroorzaken. Bewaar ze daarom op een vaste plek, droog en op kamertemperatuur, dus niet in de koelkast en niet op een warme of vochtige plek, en buiten het bereik van kinderen, want bij knoopcellen is er inslikgevaar. Bebat raadt af om ze in een pillendoosje of een metalen koektrommel te bewaren: het pillendoosje is verwarrend naast medicijnen, het metaal vergroot de kans op kortsluiting. Plak de polen van knoopcellen en 9V-batterijen af met een stukje doorzichtige tape, en neem de bak mee als je boodschappen gaat doen, zoals Milieu Centraal ook voorstelt. Zo staat er geen berg die jaren groeit.
Een gezwollen of lekkende batterij is een ander verhaal. Bebat adviseert die apart te leggen in een doorzichtig zakje, bij een lekkende met handschoenen aan, en zo snel mogelijk naar het recyclagepark te brengen. Zit de gezwollen batterij in een toestel, zet het dan meteen uit en breng het naar een servicecentrum. Prik een batterij of een batterijpakket nooit zelf open.
Voor Belgische lezers telt hier één onderscheid: het Bebat-punt in de supermarkt neemt kleine en middelgrote batterijen aan, maar beschadigde, lekkende en grote batterijen, zoals die van grote powertools, gaan alleen naar het recyclagepark.
De la die overblijft
Wat in de la terugkomt, is korter dan wat eruit ging. Beter dan één la voor alles is één vaste set per plek waar je echt laadt: een USB-lader met meerdere poorten bij het bed, één bij de bank en één op je bureau, met kabels die er permanent aan hangen. Het scheelt het gezoek, en het geeft je een duidelijke grens, want wat niet op een van die plekken past, heeft geen functie. De reservekabels die overblijven, rol je op en bind je vast met een klitteband of een elastiekje, met een stukje tape erop waar je met stift op schrijft bij welk apparaat ze horen. Een kabelorganizer met twintig vakjes is niet nodig: wie twintig vakjes nodig heeft, heeft te veel kabels. Bij je bureau helpt dezelfde logica, en over de kabelchaos op een thuiswerkplek schreven we eerder dit jaar al meer.
Zet de inlevertas ten slotte niet in de kast maar bij de voordeur, naast je boodschappentas. Zolang hij in de gang staat, zie je hem elke dag, en de eerste keer dat je hem meeneemt naar de supermarkt is de klus pas echt klaar.